Wat doet AI met de bevlogenheid van medewerkers?
AI kan mensen meer én minder bevlogen maken. Neemt AI het saaie routinewerk over en krijgen mensen steun om ermee te werken, dan houden ze energie over voor het werk dat ze graag doen. Wordt het werk met AI voller, of moeten mensen veel AI-werk nakijken, dan raken ze juist sneller moe.
Een overzicht van 48 studies uit 2019 tot en met 2025 noemt AI daarom tegelijk een energievreter en een energiebron. Welke kant het opgaat, hangt vooral af van hoe je het werk inricht en van de leidinggevende. Hieronder lees je wat recent onderzoek laat zien, met de bronnen erbij.
Waar kost AI energie?
Onderzoekers van UC Berkeley volgden maandenlang medewerkers van een techbedrijf. Met AI ging het werk sneller, mensen pakten er taken bij en werkten vaker buiten hun gewone uren door, meestal zonder dat iemand daarom had gevraagd.
Onderzoekers van BCG noemen nog iets: AI brain fry. Dat is de mentale vermoeidheid die ontstaat als je AI meer moet gebruiken of controleren dan je hoofd aankan. Van de mensen die AI gebruiken, herkent 14% dit. TNO zag in Nederlandse praktijkcases dat met de eenvoudige klussen ook de rustmomenten verdwijnen. Wat overblijft, is complexer en mentaal zwaarder.
Waar geeft AI energie?
In hetzelfde BCG-onderzoek raakten mensen minder opgebrand als AI vooral routinewerk overnam. Dat is ook wat werkenden zelf willen, zagen onderzoekers van MIT: AI voor het saaie, herhalende werk, en het interessante werk zelf blijven doen.
Kennis van AI helpt. Een studie volgde ruim 1.100 werknemers een jaar lang: wie aan het begin meer van AI begreep, was een jaar later meer bevlogen. Dat is een samenhang en geen bewijs van oorzaak en gevolg. Het past wel bij ander onderzoek onder 600 werkenden: wie zich bekwaam voelt met AI, is meer bevlogen, en wie stress ervaart door AI, raakt sneller uitgeput.
Hoe belangrijk is de leidinggevende?
Gallup ondervroeg in 2026 ruim 43.000 Amerikaanse werknemers. Waar de leidinggevende het gebruik van AI actief steunt, is 48% bevlogen. Zonder die steun is dat 30%. Toch zegt in een BCG-onderzoek onder ruim 10.000 medewerkers maar een kwart van de mensen op de werkvloer dat ze die steun krijgen.
TNO ziet daarnaast dat maar 45% van de werknemers wordt geraadpleegd als er nieuwe technologie komt. Organisaties die hun mensen vanaf het begin laten meedenken, krijgen meer steun en betere resultaten.
Wat kun je als organisatie doen?
Zes dingen die volgens het onderzoek verschil maken:
- Laat AI eerst het routinewerk overnemen, niet het werk waarin mensen hun vak kwijt kunnen.
- Laat teams meedenken over welke taken AI overneemt (job crafting). Medewerkers weten zelf het best waar AI iets toevoegt.
- Geef leidinggevenden eerst zelf tijd en kennis, zodat ze hun team kunnen steunen.
- Train mensen met voorbeelden uit hun eigen werk, zodat ze zekerder worden en niet alleen sneller.
- Let op signalen van overbelasting: werk dat ongemerkt uitdijt, ’s avonds doorwerken, moeite met concentreren.
- Meet regelmatig hoe het met de energie in teams staat, zodat je ziet of AI energie geeft of kost.
Wanneer kost AI energie en wanneer geeft het energie?
| Onderwerp | AI kost energie als | AI geeft energie als |
|---|---|---|
| Taken | AI het interessante werk overneemt of veel nakijkwerk oplevert. | AI het saaie, herhalende werk overneemt. |
| Werkdruk | de gewonnen tijd meteen wordt gevuld met extra taken. | de gewonnen tijd ruimte geeft voor herstel en vakwerk. |
| Kennis | mensen onzeker zijn over wat AI kan en doet. | mensen begrijpen hoe AI werkt en zich er bekwaam in voelen. |
| Leidinggevende | AI wordt ingevoerd zonder uitleg of steun. | de leidinggevende het gebruik actief steunt. |
| Inspraak | de verandering mensen overkomt. | teams zelf meedenken over hun werk. |
De reeks AI en bevlogenheid
- Haalt AI de energie uit je team? Zo blijven je mensen bevlogen
- AI en bevlogenheid: het hangt af van de leidinggevende
- Van angst naar grip: wat onzekerheid over AI met bevlogenheid doet
- AI neemt het gemiddelde werk over: wat betekent dat voor vakmanschap en motivatie?
- Job crafting met AI: samen bepalen hoe het werk van morgen eruitziet
- Als AI je werk overneemt, wat blijft er dan over van zingeving?
Zie of AI je teams energie geeft of kost
Met het Medewerker Bevlogenheid Onderzoek (MBO) zie je per team hoeveel energie er is, waar die weglekt en hoe mensen hun leidinggevende ervaren. Zo zie je ook wat de invoering van AI met je teams doet.
Veelgestelde vragen
Maakt AI medewerkers meer of minder bevlogen?
Allebei kan. AI geeft energie als het routinewerk overneemt en mensen steun krijgen om ermee te werken. Het kost energie als het werk voller wordt of als mensen veel AI-werk moeten nakijken. Haalt AI de energie uit je team?.
Wat is AI brain fry?
Mentale vermoeidheid die ontstaat als je AI meer moet gebruiken of controleren dan je hoofd aankan. Onderzoekers van BCG zagen dat 14% van de mensen die AI gebruiken dit herkent. AI, vakmanschap en motivatie.
Welke rol speelt de leidinggevende bij AI?
Een grote. Volgens Gallup is 48% van de medewerkers bevlogen als de leidinggevende het gebruik van AI actief steunt, tegen 30% zonder die steun. AI en bevlogenheid: het hangt af van de leidinggevende.
Hoe neem je de onzekerheid over AI weg?
Door mensen te laten zien wat AI wel en niet kan, met voorbeelden uit hun eigen werk, en door over taken te praten in plaats van over hele beroepen. Volgens de Internationale Arbeidsorganisatie werkt maar 3,3% van de mensen in een beroep met de hoogste blootstelling aan generatieve AI. Van angst naar grip.
Wat is job crafting met AI?
Medewerkers bepalen samen met hun leidinggevende welke taken AI overneemt en welk werk ze zelf houden of uitbreiden. Een overzicht van 48 studies noemt dit de meest veelbelovende manier om bevlogen te blijven met AI. Job crafting met AI.
Bronnen
- Chan e.a. (2026), AI op het werk: overzicht van 48 studies
- Harvard Business Review (2026), AI maakt werk intensiever
- Harvard Business Review (2026), AI brain fry
- TNO (2025), generatieve AI verandert het werk
- MIT Sloan, tien knoppen voor AI die werk beter maakt
- Liu e.a. (2026), kennis van AI en bevlogenheid
- Chuang e.a. (2025), bekwaamheid en stress met AI
- Gallup (2026), bevlogenheid en het gebruik van AI
- BCG (2025), AI at Work
- ILO (2025), generatieve AI en beroepen