AI zou ons werk lichter maken. Minder routineklussen, meer tijd voor het echte werk. Maar wie om zich heen kijkt, ziet vaak iets anders: mensen die sneller werken, meer ballen in de lucht houden en 's avonds nog even een prompt afvuren. Onderzoek uit 2026 bevestigt dat beeld. Hieronder lees je wat AI met de energie van je team doet en wat je als leider kunt doen, zodat AI je mensen energie geeft in plaats van kost.
Met AI wordt het werk voller
Onderzoekers Aruna Ranganathan en Xingqi Maggie Ye van de Haas School of Business (UC Berkeley) volgden maandenlang hoe medewerkers in een techbedrijf met AI werkten. Hun conclusie in Harvard Business Review is opvallend: AI verminderde het werk niet, het maakte het intensiever. Mensen gingen sneller werken, pakten er taken bij en werkten vaker buiten hun gewone uren door, meestal zonder dat iemand daarom had gevraagd (HBR, februari 2026).
Dat klinkt eerst als goed nieuws. Wie wil er nu geen productiever team? Maar de onderzoekers waarschuwen dat dit tempo vaak niet vol te houden is. Ze zien het werk ongemerkt uitdijen, met vermoeidheid, burn-outklachten en slechtere beslissingen als gevolg. Wat je nu wint aan tempo, kan je later goede mensen kosten.
Brain fry: als je hoofd vol zit
Een tweede studie, van onderzoekers van Boston Consulting Group onder bijna 1.500 werknemers, geeft dit verschijnsel een naam: AI brain fry. Daarmee bedoelen ze de mentale vermoeidheid die ontstaat als je AI-tools meer moet gebruiken of controleren dan je hoofd aankan. Mensen hebben moeite om zich te concentreren, nemen trager beslissingen en krijgen hoofdpijn. En dat heeft gevolgen: meer fouten, beslismoeheid en een grotere neiging om te vertrekken (HBR, maart 2026; BCG).
Maar er is ook goed nieuws in hetzelfde onderzoek. Waar AI routinematige, repeterende taken overneemt, ervaren mensen juist minder burn-outklachten. Het maakt dus uit hoe je AI inzet, en daar heb je als leider invloed op.
Waarom dit over bevlogenheid gaat
Bevlogen medewerkers bruisen van energie, zijn toegewijd aan hun werk en gaan er helemaal in op. Wilmar Schaufeli, de grondlegger van het bevlogenheidsonderzoek in Nederland, noemt dat vitaliteit, toewijding en absorptie (Schaufeli, What is engagement?). Kijk je met die bril naar de AI-onderzoeken, dan zie je precies waar het wringt:
- Vitaliteit. Brain fry vreet energie. Wie de hele dag AI-uitkomsten moet controleren, houdt aan het eind van de dag weinig over.
- Toewijding. Als het werk alleen maar meer en sneller wordt, verdwijnt het gevoel dat je iets betekenisvols bijdraagt. Dan doe je je werk vooral nog omdat het moet.
- Absorptie. Opgaan in je werk vraagt om rust in je hoofd. Voortdurend schakelen tussen tools en taken maakt dat bijna onmogelijk.
Bevlogenheid ontstaat als de energiebronnen in het werk opwegen tegen wat het werk van je vraagt. AI kan aan allebei de kanten van die weegschaal terechtkomen. Neemt het saai routinewerk over, dan is het een energiebron. Wordt het een extra laag werk die je moet bewaken, dan is het een energievreter. Lees ook Burn-out vs bevlogenheid voor het verschil tussen die twee kanten.
Ook leidinggevenden raken hun energie kwijt
Gallup laat in het rapport State of the Global Workplace 2026 zien dat de wereldwijde betrokkenheid van medewerkers in 2025 daalde naar 20%, het laagste niveau sinds 2020. Bij leidinggevenden zelf was de daling nog groter: van 27% naar 22% in één jaar. Gallup schat dat lage betrokkenheid de wereldeconomie zo'n 10 biljoen dollar aan productiviteit kost (Gallup).
Dat is zorgelijk. De mensen die hun team door de overstap naar AI moeten helpen, staan zelf onder druk. En een leidinggevende die zelf op reserve draait, kan moeilijk de energie van zijn of haar team bewaken. Wil je dat je team bevlogen met AI werkt? Kijk dan eerst hoe het met je leidinggevenden gaat, en pas daarna naar de tools.
Tevreden met AI is nog niet bevlogen met AI
Vraag je een team of het tevreden is over de nieuwe AI-tools, dan is het antwoord vaak ja. De tools werken en het gaat sneller. Maar tevreden zijn met een tool zegt niets over de energie aan het eind van de week. Een team kan heel tevreden zijn over AI en er toch langzaam leeg van raken. Dat zie je pas als je naar bevlogenheid kijkt.
Ook de buitenwereld werkt met AI
De onderzoeken gaan vooral over je eigen team. Maar je klanten en partners werken ook met AI. Paul van Heeringen van IMPACT on the Job zag dat bij een grote verzekeraar. Daar kwamen steeds meer klachten en claims binnen die duidelijk met AI waren gemaakt: tot wel zeventig pagina's juridisch klinkende tekst, die lang niet altijd klopte met hoe het juridisch echt zit. Voor de klant voelde het blijkbaar goed om zo'n stuk door te sturen. Maar de juridische medewerkers aan de andere kant kregen er een flinke berg werk bij. Want elke klant verdient aandacht, dus ook die zeventig pagina's moeten per klant worden doorgenomen.
Je krijgt dus ook werk op je bord dat anderen met AI hebben gemaakt. Teams die hun klanten serieus nemen, merken dat als eerste.
Vijf manieren om AI een energiebron te maken
- Laat AI eerst het saaie werk doen. Begin bij de routineklussen waar niemand energie van krijgt. Volgens het BCG-onderzoek haalt AI daar de meeste druk weg.
- Spreek af hoe jullie met AI werken. De Berkeley-onderzoekers pleiten voor wat zij een "AI-praktijk" noemen: gezamenlijke afspraken over wanneer je AI inzet, wanneer je even pauzeert en welk werk bewust mensenwerk blijft.
- Bewaak de werkdruk, niet alleen de output. Als het team meer doet dan vorig jaar, vraag dan niet alleen wat het oplevert maar ook wat het kost. Tijd die AI bespaart, hoeft niet automatisch gevuld te worden met nieuw werk.
- Geef ruimte om het werk zelf vorm te geven. Mensen weten vaak zelf het best welke taken AI mag overnemen en welke ze juist energie geven. Dat is job crafting in een nieuw jasje.
- Vraag hoe het écht gaat. Een tevredenheidscijfer vertelt je weinig over brain fry. Vraag hoeveel energie mensen nog hebben en of ze plezier hebben in hun werk. En luister naar het antwoord.
Weet waar de energie in je team zit
AI gaat niet meer weg. De vraag is dus of het je mensen energie geeft of kost. Dat verschil zie je niet aan de productiecijfers, want die gaan in het begin vaak omhoog. Je ziet het pas als je kijkt naar de bevlogenheid van je mensen.
Met het Medewerker Bevlogenheid Onderzoek (MBO) van Leiders.nl zie je per team hoeveel energie, toewijding en betrokkenheid er is, en hoe medewerkers het leiderschap ervaren. Zo weet je waar AI je team helpt en waar het tijd is om bij te sturen, voordat de energie wegloopt.
