Bij het woord self-efficacy denk je misschien: weer zo'n modieus begrip van sprekers en psychologen. Toch is het niet voor niets populair. Self-efficacy is een van de best onderzochte eigenschappen in de psychologie, en wie er veel van heeft, plukt daar in veel delen van het leven de vruchten van. Heb jij het?
Wat is self-efficacy?
Self-efficacy, in het Nederlands zelfeffectiviteit, is het geloof in je eigen kunnen om in een bepaalde situatie succesvol te zijn. Dat kan gaan over het afronden van een taak, het halen van een doel of het oplossen van een probleem. Het begrip komt van psycholoog Albert Bandura, die het in 1977 introduceerde. Bandura
Kenmerken van self-efficacy
Mensen met veel self-efficacy bereiken vaak meer, zijn vaker succesvol en gaan goed om met onverwachte uitdagingen. Iemand met veel self-efficacy:
- voelt zich sterk betrokken bij de taken en doelen die hij of zij nastreeft
- ziet geen problemen, maar uitdagingen
- heeft daardoor meer interesse in wat hij of zij doet
- is veerkrachtig en kan goed omgaan met tegenslag
- blijft geloven in de eigen kracht
Het verschil met zelfvertrouwen
Self-efficacy lijkt op zelfvertrouwen, maar er is een verschil. Zelfvertrouwen gaat vooral over het gevoel dat je over jezelf hebt. Self-efficacy gaat meer over het doen: het vertrouwen dat je een bepaalde taak of uitdaging aankunt. Zelfvertrouwen kan wel bijdragen aan je self-efficacy.
Kun je self-efficacy ontwikkelen?
Ja. Self-efficacy ontwikkel je je hele leven. Het begint bij de ervaringen die je als kind opdoet, en ook als volwassene leer je voortdurend bij, op school en in je werk. Volgens Bandura voeden vier bronnen je self-efficacy.
Eigen succeservaringen
De sterkste bron is zelf ervaren dat iets lukt. Elke taak die je succesvol afrondt, maakt het geloof groter dat de volgende ook gaat lukken.
Het voorbeeld van anderen
Als je iemand die op jou lijkt een vergelijkbare taak ziet volbrengen, ga je eerder geloven dat jij het ook kunt.
Aanmoediging
Ook wat anderen tegen je zeggen telt. Als iemand je aanmoedigt en je vervolgens slaagt, geeft dat extra vertrouwen voor de volgende keer.
Je lichamelijke en emotionele toestand
Hoe je je op een bepaald moment voelt, beïnvloedt hoe je je eigen kunnen inschat. Wie erg zenuwachtig is voor een presentatie of een belangrijke pitch, voelt zijn self-efficacy dalen. Dat is gelukkig te trainen, want het gaat om hoe je die spanning uitlegt. Je kunt hartkloppingen zien als teken dat het mis gaat, maar ook als teken dat je scherp bent.
Voorbeelden van self-efficacy
Denk aan een ondernemer die vol overgave een bedrijf begint en ook de moeilijkste uitdagingen weet te overwinnen. Of aan iemand die na de studie een uitdagende baan aanneemt, omdat hij of zij gelooft daarin te kunnen slagen.
Ook buiten het werk zie je self-efficacy terug. Bijvoorbeeld bij een vrouw die voor het eerst zwanger is en erop vertrouwt dat ze het aankan, hoe spannend of zwaar het ook wordt.
Kun je self-efficacy meten?
Ja, met verschillende vragenlijsten. Een bekende is de General Self-Efficacy Scale van Matthias Jerusalem en Ralf Schwarzer. In de huidige versie bestaat die uit tien uitspraken, zoals "Ik kan de meeste problemen oplossen als ik er genoeg moeite voor doe", die je beoordeelt op een schaal van helemaal niet waar tot helemaal waar. GSE-6
Self-efficacy en bevlogenheid
Het geloof in je eigen kunnen heeft invloed op alle facetten van je leven, net als bevlogenheid. Een bevlogen iemand heeft veel van dezelfde eigenschappen als iemand met veel self-efficacy: betrokkenheid, energie en veerkracht. Je kunt eigenlijk niet bevlogen zijn zonder een goede dosis self-efficacy. Beide zijn ontastbaar, maar wel heel belangrijk voor het succes van mensen en organisaties. Wij durven daarom te stellen dat bevlogenheid de nieuwe self-efficacy is.
Lees ook geloven in je eigen kunnen? en succes door enthousiasme en de theorie van bevlogenheid.
