Iedere leider is anders en heeft zijn of haar eigen stijl van leidinggeven. Dat betekent niet dat die stijl ook altijd de juiste is. Er zijn momenten waarop een leidinggevende moet ingrijpen, of 'instappen'. Bijvoorbeeld als er onenigheid is tussen twee medewerkers of als de resultaten achterblijven. Dan is het belangrijk om te weten wat de juiste aanpak is.
Zelforganisatie is een groot goed
Goed leiderschap bestaat niet alleen uit medewerkers vertellen wat ze moeten doen. Een goede leider kan op afstand toekijken, de resultaten bewaken en pas instappen als het misgaat. Prof. dr. Bas Kodden, hoogleraar leiderschap, zegt het zo: "De meeste leidinggevenden stappen in als ze uit moeten stappen, en andersom." Volgens hem zit leiderschap vol tegenstrijdigheden, omdat ons gedrag wordt gestuurd door onze eerste, automatische reacties. Boom Management
Instappen of uitstappen?
In- of uitstappen betekent leidinggeven wanneer het nodig is. Dat is het geval bij grensoverschrijdend gedrag of als de resultaten tegenvallen. Op zulke momenten worden de automatische reacties van een leider getriggerd en staat hij of zij voor een keuze. Volgens Kodden zijn dat er drie: angst, ego en te veel empathie.
De hoogste vorm van leidinggeven is volgens Kodden mensen zelf de leiding laten nemen. Geef je medewerkers de ruimte en houd ze niet te strak vast aan structuren. Zo kunnen ze hun talenten optimaal ontwikkelen en neemt de werkstress af. Dat komt de bevlogenheid ten goede, en daarmee ook de productiviteit en creativiteit. In zijn boek Leidinggeven is omgekeerd opvoeden werkt hij dat verder uit.
Angst
Gebeurt er iets vervelends tussen twee collega's? Dan moet je als leider niet bang zijn om de confrontatie aan te gaan. Doe je dat niet, dan geef je toe aan de angst om je gezag te laten gelden.
Angst kan ook de andere kant op werken. Ben je als leidinggevende bang dat je de controle kwijtraakt en dat de resultaten niet worden gehaald? Dan ga je te veel sturen. Een klassiek voorbeeld van instappen op het moment dat je eigenlijk moet uitstappen.
Ego
Door je ego opzij te zetten, laat je je medewerkers het applaus ontvangen als ze dat verdienen. Stap uit en zet je medewerkers in het zonnetje. Je hebt het zelf minder druk en je laat zien dat je mensen de ruimte en de erkenning geeft.
Empathie
Te veel empathie kan betekenen dat je medewerkers te snel helpt zodra ze het lastig hebben. Goed bedoeld, maar het gaat ten koste van hun energie en werkmotivatie, want je neemt hun eigenaarschap over. Stap op zo'n moment uit en kies een andere stijl: faciliteer of coach, maar ga niet het werk overnemen of controleren.
Ruimte binnen kaders
Zo kun je situaties rationeel benaderen en geef je je medewerkers de ruimte om zich binnen jouw kaders optimaal te ontwikkelen en te ontplooien. Die kaders zijn wel nodig. Ze maken duidelijk waar het team naartoe werkt, en dat hogere doel is nodig om bevlogen te blijven. Zonder kaders ontstaat chaos.
Onthoud dat je als leidinggevende altijd drie troefkaarten achter de hand hebt als mensen zelf niet de leiding nemen en de resultaten achterblijven: faciliteren, coachen en sturen. Schakel stap voor stap terug, en niet meteen naar de zwaarste stijl. Hoe dat werkt, lees je in goed leidinggeven is als omgekeerd opvoeden.
En bij succes? Dan blijf je als goede leider op de achtergrond en applaudisseer je voor de prestaties van je team. Zo geef je je medewerkers de eer, voelen ze zich verantwoordelijk en blijven ze trots en bevlogen.
Lees ook leiderschap: welke vormen zijn er?
Bronnen
