Een workaholic en een bevlogen werknemer werken allebei hard en veel. Het verschil zit in de reden waarom. Een workaholic wordt naar zijn werk gedreven door een innerlijke dwang: hij moet van zichzelf. Een bevlogen werknemer wordt naar zijn werk toe getrokken, omdat hij het leuk en belangrijk vindt. Dat verschil lijkt klein, maar het bepaalt of werk je energie geeft of je langzaam uitput. In dit artikel lees je hoe je beide herkent en wat je als leidinggevende kunt doen.
Hoe herken je een workaholic?
Een workaholic is in eerste instantie te herkennen aan het feit dat hij of zij vaak en overal aan het werk is. Je zou denken dat daar niets mis mee is en dat iemand dat zelf moet weten. Toch is er een duidelijk verschil tussen een harde werker en een werkverslaafde.
Onderzoekers Wilmar Schaufeli, Toon Taris en Arnold Bakker omschrijven werkverslaving als de combinatie van twee dingen:
- Excessief werken: veel meer tijd en energie in je werk steken dan redelijkerwijs van je verwacht wordt.
- Compulsief werken: een sterke innerlijke drang om te werken, waardoor je ook buiten werktijd voortdurend aan je werk denkt.
Het gaat dus niet alleen om het aantal uren. Het gaat om het moeten. Een workaholic kan zijn werk niet neerleggen en voelt zich onrustig als hij niet werkt. Taris, Schaufeli & Shimazu
Dat gaat vaak ten koste van iemands sociale leven en heeft ook invloed op de mensen eromheen. Werkverslaving hangt samen met gezondheidsklachten, slecht slapen, ontevredenheid met het leven en zelfs met minder goede werkprestaties. Hard werken op zich is dus niet schadelijk, tenzij het gebeurt vanuit een onweerstaanbare innerlijke drang waardoor werk een obsessie wordt. Arbokennisnet, Kennisdossier Bevlogenheid
Hoe herken je een bevlogen werknemer?
Ook een bevlogen persoon is vaak en hard aan het werk. Dat doet zij met veel passie en plezier. De wil om te werken komt uit intrinsieke motivatie. Bevlogenheid bestaat volgens de wetenschap uit drie elementen:
- Vitaliteit: veel energie en veerkracht tijdens het werk, ook als het tegenzit.
- Toewijding: je werk betekenisvol vinden en er trots en enthousiast over zijn.
- Absorptie: zo opgaan in je werk dat de tijd voorbijvliegt.
Bevlogen mensen halen kracht en plezier uit hun werk en weten anderen daardoor te motiveren en inspireren. Ze werken hard omdat werk voor hen leuk is en omdat ze willen leren en groeien. Niet omdat ze een innerlijke drang niet kunnen weerstaan. Schaufeli, Taris & Bakker
Het verschil: gedreven worden of getrokken worden
Workaholics en bevlogen werknemers lijken van buiten veel op elkaar. Ze zijn allebei druk, betrokken en gaan helemaal op in hun werk. Onderzoek laat zelfs zien dat absorptie, het opgaan in je werk, bij allebei voorkomt. Het verschil zit in de motivatie erachter. De bevlogen werknemer gaat op in zijn werk omdat het zo leuk is. De workaholic omdat hij niet anders kan.
Nederlandse onderzoekers vatten het mooi samen: werkverslaafden worden naar hun werk gedreven en zijn geknecht door hun werk. Bevlogen werknemers worden naar hun werk toe getrokken en zijn verknocht aan hun werk. Ouweneel, Van Wijhe, Schaufeli, Le Blanc & Peeters
Dat verschil zie je op een paar punten terug:
- Waarom ze werken. Workaholics zijn vooral gericht op presteren en op erkenning van anderen. Ze willen zich onmisbaar voelen. Bevlogen werknemers zoeken uitdaging omdat ze willen leren en zichzelf willen ontwikkelen.
- Loslaten. Werkverslaafden herstellen moeilijk na een werkdag. Bevlogen werknemers kunnen het werk wel neerleggen, en nemen hun energie soms zelfs mee naar huis.
- Signalen serieus nemen. Bevlogen werknemers luisteren als hun omgeving zegt dat ze te hard werken. Werkverslaafden negeren die signalen vaker.
- Energie. Werken kost een bevlogen persoon minder energie dan een workaholic. Het geeft hem zelfs energie.
Belangrijk om te weten: het is niet altijd zwart-wit. Uit hetzelfde onderzoek blijkt dat bevlogenheid en werkverslaving in elkaar kunnen overgaan en zelfs tegelijk kunnen voorkomen. Ook een bevlogen medewerker kan dus doorslaan. Meer daarover lees je in Help, ik ben te bevlogen! en in burn-out vs bevlogenheid.
Signalen van werkverslaving
Herken je jezelf of een collega in een aantal van deze signalen? Dan is het tijd om eens stil te staan bij het waarom achter het harde werken. De eerste vier komen terug in de vragenlijsten die onderzoekers gebruiken om werkverslaving te meten. Taris, Schaufeli & Shimazu
- Je blijft doorwerken als je collega's al gestopt zijn.
- Je hebt het gevoel steeds tegen de klok te racen.
- Je voelt je verplicht om hard te werken, ook als het niet leuk is.
- Je voelt je schuldig als je een dag vrij neemt.
- Je denkt 's avonds en in het weekend nog steeds aan je werk.
- Je negeert signalen van je lichaam of van je omgeving dat het te veel is.
Wat kun je als leidinggevende doen?
Juist workaholics vallen in veel organisaties positief op. Ze zijn altijd bereikbaar, nemen alles op zich en maken lange dagen. Daardoor worden ze vaak beloond voor gedrag dat ze op termijn uitput. Als leidinggevende kun je daar veel aan doen:
- Kijk naar het waarom, niet naar de uren. Vraag in gesprekken niet alleen wat iemand doet, maar ook wat het werk hem oplevert. Geeft het energie of kost het energie?
- Beloon resultaat en groei, niet beschikbaarheid. Wie complimenten krijgt voor mails om middernacht, leert dat dat de norm is.
- Geef zelf het goede voorbeeld. Neem je eigen vakantie, stuur 's avonds geen berichten en laat zien dat herstel bij presteren hoort.
- Maak herstel normaal. Plan rustige periodes na drukke pieken en bespreek werkdruk openlijk in het team.
- Bespreek signalen op tijd. Zie je dat iemand niet meer kan loslaten, spreek het dan uit. Bij aanhoudende klachten is de bedrijfsarts de juiste volgende stap.
Vind de balans
Bevlogenheid begint bij een goede balans. Het is belangrijk dat je genoeg uitgedaagd wordt op je werk, dat je om de goede redenen werkt en dat je goed voor jezelf blijft zorgen. Dat is nodig om bevlogen te blijven presteren. Natuurlijk is dat makkelijker gezegd dan gedaan. Lees ook waarom hard werken je alleen volhoudt in een goede, positieve sfeer.
Nu je het verschil kent tussen een workaholic en een bevlogen werknemer: herken jij deze eigenschappen, en hoe zie jij jezelf? Word jij naar je werk getrokken, of word je gedreven?
