Bevlogenheid en vitaliteit zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Wilmar Schaufeli en Arnold Bakker omschrijven bevlogenheid als "een positieve, affectief-cognitieve toestand van opperste voldoening die gekenmerkt wordt door vitaliteit, toewijding en absorptie". Handleiding UBES Vitaliteit is dus een belangrijke voorwaarde voor een bevlogen leven. Maar kun je ook te bevlogen zijn, zodat het juist ten koste gaat van je vitaliteit?
Kun je te bevlogen zijn?
Klaas Koster, de eerste vitaloog van Nederland, stelde zichzelf die vraag. Hij houdt zich dagelijks bezig met de vitaliteit van werkend Nederland en merkte aan zichzelf dat hij dat werk zo leuk vindt, dat hij er met gemak 60 tot 70 uur per week aan besteedt, zonder dat het als werk voelt. Hij voelt aan alles dat hij hiervoor op de wereld is en de wereld er een beetje mooier en vitaler mee maakt. Je kunt wel stellen dat hij nogal bevlogen is.
Soms zelfs zo bevlogen dat tijd er niet meer toe doet en hij vergeet te lunchen. Niet zo vitalogisch, hoor je hem zelf al denken… En dat klopt. Het mooie van bevlogenheid is dat je helemaal opgaat in je werk, zodat de tijd stil lijkt te staan. Het risico is dat je vergeet om op te laden.
"Als je doet wat je leuk vindt, hoef je nooit hard te werken"
Hard en bevlogen werken is op zich niet ongezond. Het gaat mis als je te weinig ontspant en te weinig oplaadt. Onderzoek van de Duitse hoogleraar Sabine Sonnentag laat zien hoe belangrijk het is om na het werk ook mentaal los te komen van je werk. Mensen die dat lukt, hebben minder last van uitputting en vermoeidheid. Het lastige is dat dit juist moeilijker wordt als de werkdruk hoog is, terwijl je herstel dan het hardst nodig hebt. Sonnentag noemt dat de herstelparadox. Sonnentag
Dat het belangrijk is, blijkt uit de cijfers. Volgens de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden 2025 heeft 21% van de werknemers burn-outklachten. Arboportaal Ook bevlogen mensen kunnen opbranden. Ze zijn niet zwak, ze zijn vaak juist te lang sterk geweest.
Hoe weet je of je te ver gaat?
Let op deze signalen:
- je slaat regelmatig je pauze of lunch over;
- je kunt 's avonds en in het weekend je werk niet loslaten;
- je slaapt slechter of wordt moe wakker;
- je hebt steeds minder tijd voor vrienden, familie, sport en hobby's;
- het werk geeft je minder plezier dan eerst, maar je gaat toch door.
Herken je hier meerdere punten in? Neem het serieus. Lees ook het verschil tussen een workaholic en een bevlogen werknemer en burn-out vs bevlogenheid.
Wat is de Vitaliteitsschijf van Vijf?
Hoe zorg je ervoor dat je bevlogenheid niet ten koste gaat van je vitaliteit? Koster ontwikkelde daarvoor de Vitaliteitsschijf van Vijf. Die laat in één oogopslag zien hoe je vitaler kunt leven en aan welke knoppen je kunt draaien, zodat je bevlogenheid je niet uitblust.
De schijf kijkt breed naar vitaliteit. Je vitaal voelen draait volgens Koster om een goede balans tussen lichaam, geest, omgeving en zingeving. Het helpt je om zelf weer de regie en de verantwoordelijkheid over je leven te nemen. Daar is lef voor nodig, en een gezonde portie zelfliefde: ik ben het waard. Het vraagt ook vertrouwen dat de keuzes die je maakt goed voor je zijn, wat anderen daar ook van vinden. In zijn boek Vitalogie lees je daar meer over. Boom uitgevers
Wat zijn de vijf regels voor meer energie?
De Vitaliteitsschijf van Vijf bevat vijf richtinggevende regels voor meer vitaliteit, en dus meer levenskracht en energie:
- Wees je bewust van jezelf, houd de zaag scherp en blijf je ontwikkelen.
- Beweeg voldoende, eet gezond en neem voldoende rust.
- Alles wat je aandacht geeft groeit, dus richt je op het positieve.
- Zoek een werkomgeving die past bij jouw mentale en fysieke gestel.
- Weet wat je levensdoel is en ga voor werk waarin je ertoe doet.
Bevlogen is goed, maar vergeet niet op te laden. Dan blijf je het ook op de lange termijn!
Over dit artikel: dit stuk is gebaseerd op een blog van Klaas Koster, de eerste vitaloog van Nederland en auteur van het boek Vitalogie.
