Bevlogenheid en ontwikkeling hebben alles met elkaar te maken. Bevlogenheid is vrijheid en positieve energie: de wil om iets waar te maken en voor elkaar te krijgen. En om bevlogen te kunnen zijn, is ontwikkeling nodig. Coach Dick Zirkzee laat zien dat ontwikkelen nog iets anders betekent dan je misschien denkt.
Ontwikkelen of inwikkelen?
Om kinderen rustig te krijgen of in slaap te laten vallen, werden ze vroeger ingebakerd: stevig in doeken gewikkeld, zodat ze zich niet konden bewegen. Heb jij ook weleens de behoefte om je terug te trekken, in een dekentje op de bank, de poes tegen je aan, een serie kijken met een glas wijn? Heerlijk! Of is het een vlucht? Zit je vast in je relatie, je baan of je opdracht? En is lekker veilig een ander woord geworden voor in slaap sukkelen?
Ontwikkelen is het tegenovergestelde van inwikkelen. De doeken eraf, de poes naar buiten, de ketens los: wakker worden en tot leven komen.
Je ontwikkelen als mens, team en organisatie betekent meestal kennis en ervaring opdoen, leren, groeien en presteren. Het lijkt alsof we altijd iets moeten toevoegen wat er eerst niet was. Denk aan de piramide van Maslow, waarin we behoefte op behoefte stapelen tot we bij zelfontplooiing uitkomen. Die strakke rangorde wordt in onderzoek overigens nauwelijks teruggevonden. Wahba & Bridwell Er is ook een andere, belangrijkere betekenis van ontwikkeling.
Ontwikkelen is iets loslaten
In het woord 'ontwikkeling' zit letterlijk 'ont-wikkelen': afwikkelen wat eromheen zit. Je haalt er dus eerder iets af dan dat je er iets bij doet. In andere talen zie je hetzelfde: het Engelse 'to develop', het Franse 'développer' en het Duitse 'entwickeln'.
Je kunt dus groeien en worden wie je bent door iets van je af te halen. Of, met een inmiddels bijna versleten woord: door los te laten. Misschien wel: naar de kern gaan.
Wanneer gaan gewoontes en patronen knellen?
Neem een kreeft die groeit. Op een bepaald moment merkt hij dat zijn schild gaat knellen, want dat groeit niet mee. De kreeft kruipt onder een steen, werpt zijn schild af en er groeit een nieuw schild, dat hem weer ruimte geeft en opnieuw beschermt. Bij mensen is dat net zo. Soms past ons schild ons niet meer, en moeten we het afdoen om te kunnen groeien.
Psychiater Carl Gustav Jung sprak in dit verband over de persona: het masker dat we opzetten om ons aan te passen en erbij te horen. Noem het coping, overlevingsstrategieën of aangepast gedrag. Onze schilden, maskers en dekentjes op de bank zijn soms heel nuttig en fijn, maar niet voor altijd. Bepaalde gewoontes, patronen of conditioneringen kunnen na verloop van tijd gaan knellen. Moeten we dan onder een steen gaan zitten om ons schild los te laten?
De blik naar binnen keren
Ontwikkelen is de blik naar binnen richten. Waarom doe ik wat ik doe? Ben ik wakker genoeg om te zien dat er ergens iets knelt, dat er iets te doen is? Wat zit me dwars? Wil ik dat echt zien? Waar moet de wikkel vanaf om meer ruimte te ervaren? Er is moed voor nodig om dat te onderzoeken.
Daarom hebben bevlogenheid en ontwikkeling zoveel met elkaar te maken. Knellende maskers en vastgeroeste gewoontes zijn niet prettig. Vastzitten geeft geen energie. Door je letterlijk te ont-wikkelen, ervaar je ruimte en kun je bevlogenheid voelen: bruisen van energie, toegewijd zijn en opgaan in je werk. Handleiding UBES Het past bij wat de zelfdeterminatietheorie zegt: de behoefte om te groeien en je bekwaam te voelen, is een van de drie psychologische basisbehoeften van ieder mens. Self-Determination Theory
Drie tips van Dick Zirkzee
- Let op gedrag. Patronen bij mensen en organisaties herken je doordat ze drie keer of vaker voorkomen. Je ziet ze, hoort ze en merkt ze.
- Kijk naar de doelen van je organisatie. Maak zichtbaar welke patronen in de weg zitten om die doelen te halen.
- Durf het onbenoembare te benoemen. Soms denk je dat je iets niet kunt zeggen. Zeg het toch, want als het in jou zit, zit het ook in een ander.
Lees ook: job crafting om bevlogen te blijven.
Over dit artikel: dit stuk is gebaseerd op een blog van Dick Zirkzee.
